Mniszek lekarski - sałatka i właściwości. - Klaudyna Hebda Blog

Mniszek lekarski – sałatka i właściwości.

Kategorie:
Podziel się z innymi:
mniszek lekarski - sałatka

 

 

Dzień dobry,

Pokazywałam Wam, w jaki sposób upuszczam sok z brzozy  Przedstawię kolejną pyszną rzecz z cyklu, który nazwałam roboczo “Dary natury” – sałatkę z liści mniszka lekarskiego. 

O dobroczynnych właściwościach tej sałatki dowiedziałam się na studiach zielarskich. Ponoć jest sekretną bronią Francuzek w walce o piękną i promienną cerę. Niestety, nie byłam we Francji więc trudno mi stwierdzić, czy cera Francuzek rzeczywiście jest taka idealna (i co dodatkowo robią, aby ją upiększyć). Jednak wiem z pewnością, że mniszek lekarski (mlecz) jest rośliną jak najbardziej pożądaną (w rozsądnych dawkach) dla naszego organizmu – zwłaszcza po długiej, wyczerpującej zimie.

W tym artykule znajdziecie nie tylko przepis na sałatkę z liści mniszka z dressingiem z molasy z granatów (spokojnie, można go zastąpić ;)), ale też garść informacji o zastosowaniach i właściwościach mniszka lekarskiego.

Zapraszam!

Uwaga techniczna: piszę o mniszku pospolitym (TARAXACUM OFFICINALE), który u nas jest nazywany potocznie “mleczem”.

Pod nazwą zwyczajową “mlecz” występuje również SONCHUS (nie zdziwię się, jeśli wszyscy poza moją wsią mówiąc mlecz, mają jego na myśli ;)), który skądinąd też jest jadalny: nie pamiętam dokładnie jaki gatunek jadłam jesienią na warsztatach dzikiego gotowania, ale jadłam :)

 

 

Sałatka z mniszka lekarskiego i właściwości mniszka lekarskiego

 

Sałatka sama w sobie jest bardzo smaczna, nie czuć prawie wcale, że jemy “łąkową zieleninę”, młode liście praktycznie nie mają goryczki.

W moim wypadku słodko – kwaśny dressing (dzięki dodatkowi melasy z grantów), podkreśla smak liści mlecza.

Sałatkę robi się w kilka sekund, natomiast najbardziej czasochłonnym zajęciem jest zbieranie samych listeczków – niemniej, jest to łatwiejsze, niż zbieranie kwiatów na wino z mlecza:)

 

 

Właściwości mniszka lekarskiego – czyli po co zbierać mlecz?

Oprócz wicia wianków i wrzucania ich do falującej wody ;)

 

Uwaga: piszę tutaj o ogólnym zastosowaniu mniszka, jeśli robicie sałatkę – efekty będą bardzo delikatne – głównym surowcem zielarskim jest korzeń. Post jest czysto informacyjny (bibliografia na końcu), przed zastosowaniem skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą :)

Kto ma kawałek ogrodu, ten wie, że mlecz jest popularnym chwastem. Gdyby nie rozsiewał się z taką zastraszającą łatwością, byłby uznawany za zioło i być może nawet chętnie sadzony w ogrodach. Wzmianki o dobroczynnym działaniu mlecza można znaleźć w pracach arabskich z XI wieku. W wieku XVI mlecz pojawiał się już często w europejskich zielnikach i był cenionym surowcem zielarskim.

Mlecz ma działanie oczyszczające. Zastosowanie mniszka lekarskiego jest dość szerokie – mlecz w anglosaskim piśmiennictwie zielarskim jest kwalifikowany do grupy “bitters – tonic” czyli do goryczek (związków goryczkowych) i roślin oczyszczających organizm. Właściwości oczyszczające połączone są z właściwościami diuretycznymi, czyli moczopędnymi (bo jak miałby się inaczej organizm oczyszczać?). Do właściwości moczopędnych nawiązuje jedno z łacińskich określeń na mlecz, używanych dawniej w aptekach: Herba urinari. Stosuje się go przy przewlekłych zapaleniach dróg żółciowych, kłębków nerwowych (pomocniczo), pęcherza czy kamicy.

W odróżnieniu od innych specyfików ziołowych o działaniu moczopędnym mniszek lekarski nie powoduje dużego wypłukania potasu z organizmu. Sam mniszek jest rośliną bogatą w potas. To, co się wypłucze (głównie jony sodu i potasu), to mniszek w pewnej części uzupełni*.

Mlecz jest stosunkowo bezpieczny do użytku, reguluje pracę nerek i wątroby, pomaga w niestrawności.

 

 

mniszek lekarski - sałatka

Mniszek lekarski – zastosowania kulinarne 

Mniszek lekarski świetnie nadaje się do:

  • sałatki ze świeżych liści, która jest pożywna i dawniej była częściej przygotowywana. Do tej pory sałatkę przygotowuje się we Francji. Sałatka z liści mlecza jest bombą witaminową: nieblanszowane liście zawierają witaminy A, B, C, D (aż dwie z grupy witamin ADEK, czyli tych, których nasz organizm sam nie jest w stanie zsyntetyzować), z czego zawartość witaminy A jest wyższa niż w marchewkach.
  • nadziewania – używa się blanszowanych liści,
  • produkcji wina – z kwiatów mniszka można przygotować wino i oczywiście, ocet (skwaszone wino :))
  • przygotowania herbaty z mniszka

 

Profesor Ożarowski, pisząc o postaciach leku z mlecza, zapisuje taki przepis na herbatkę z mlecza o właściwościach medycznych:

“2 łyżki korzeni lub kwiatów (korzystna mieszanka równych części obydwu surowców) zalać 2 szklankami ciepłej wody, gotować powoli 5 minut pod przykryciem, przecedzić do termosu i pić 1/2 szklanki, 2-3 razy dziennie, 30 minut przed jedzeniem” (Ożarowski 1980: 258).

Inne zastosowania mlecza:

  • tradycyjnie z kwiatów mniszka przygotowuje się syrop (tzw. miód z mniszka), który jest remedium na przeziębienia: ze zdrowotnego punktu widzenia jednak miód z kwiatów mniszka wytworzony przez pszczoły ma więcej zdrowotnych właściwości.
  • sok z mniszka (białe mleczko) ma właściwości gojące kurzajki, liszaje, etc.
  • świetny pokarm dla królików, które chętnie wcinają mlecz.
  • wyciąg z kwiatów mlecza jest naturalnym surowcem barwierskim – można nim np. zabarwić bawełnę. (Chętnie bym spróbowała, ale nie mam talentu do szycia i co ja z taką bawełną potem zrobię? :))
  • mlecz może być stosowany jako ekologiczny nawóz do kwiatów, ze względu na to, że jest dobrym źródłem miedzi.

Nie próbowałam tej formuły, ale przepis na taki nawóz jest następujący:

Bierzemy trzy całe mlecze – korzeń, kwiaty, liście. Wkładamy do wiadra, zalewamy litrem gorącej wody, przykrywamy i parzymy przez 30 minut. Po tym czasie przecedzamy, chłodzimy i od razu podlewamy nasze rośliny.

Jak widzicie, zastosowania mniszka są bardzo szerokie i wychodzą daleko poza pojęcie chwastu :). A wracając do sałatki…

 

 

Przygotowanie sałatki z mniszka lekarskiego – kilka uwag.

Liście mlecza smakują trochę jak rukola, są pikantne, nieco starsze – zaczynają być gorzkawe.

Używamy jak najmłodszych liści, te, które zaczynają wydzielać białe mleczko – będą gorzkie. Można próbować usunąć goryczkę poprzez zblanszowanie liści w gorącej wodzie przez około minutę i potem szybkie wstawienie ich do wody zimnej, aby nie straciły koloru. Wiadomo, że tracimy wtedy trochę składników odżywczych, ale nie jest tragicznie :)

Liście zbieramy z dala od drogi (wiadomo ;)).

Sałatkę można oczywiście przygotować w wersji wegetariańskiej, bez boczku.

Liście bardzo dokładnie płuczemy – najlepiej dwa razy, pod bieżącą wodą: nie chcemy, żeby naszym biesiadnikom chrzęścił w zębach piasek :)

 

 

mniszek lekarski - sałatka

 

 

Wiosenna sałatka ze świeżych liści mlecza z dressingiem z melasą z granatów – przepis

oczywiście ilości orientacyjne, w końcu to sałatka :)

  • 3 garście liści mniszka, umytych (patrz: uwagi powyżej)
  • kilka jajek w koszulkach (tutaj znajdziecie przepis, w jaki sposób przygotować jajka w koszulkach)
  • kilka kawałków boczku, podsmażonego do chrupkości (opcjonalnie) plus dwie łyżki wytopionego z boczku tłuszczu

Na dressing – będzie dobrze smakować także z dressingiem musztardowym:

można wykonać dowolną ilość dressingu, dobrze przechowuje się w lodówce

  • 90 ml oliwy z oliwek
  • 20 – 30 ml octu (tym razem jabłkowy miałam pod ręką, może być dowolny, byle nie spirytusowy :))
  • 1 – 2 łyżki melasy z granatów (do kupienia w sklepie kuchnie świata, ja zamówiłam przez internet)

Przygotowanie:

Do oliwy dodajemy ocet, energicznie ubijamy, aż stworzy się emulsja. Dodajemy melasę z granatów, ewentualnie dwie łyżki tłuszczu, ubijamy i gotowe!

Do miski wkładamy liście mniszka, jajka, boczek, polewamy dressingiem (tyle, ile lubimy), doprawiamy solą i pieprzem.

Podajemy od razu.

Smacznego!

Prawda, że banalnie proste? Spróbujecie?

 

 

Pisząc artykuł, korzystałam z książek:

Jekka McVicar, Jekka’s Complete Herb Book: In Association with the Royal Horticultural Society

Aleksander Ożarowski (red), Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy, 1980.