Pasożyty to organizmy żyjące kosztem innych organizmów (tzw. gospodarzy lub żywicieli). Żywią się, rosną lub rozmnażają się w sposób, który szkodzi ich gospodarzowi. Pasożyty zarażają miliony ludzi na całym świecie, zwłaszcza w krajach słabo rozwiniętych.

Jakie są rodzaje pasożytów?

1. Pasożyty zewnętrzne: Żyją na zewnątrz swojego żywiciela. Są wektorami, czyli istotami, które przenoszą choroby między zwierzętami a ludźmi, zwykle poprzez zainfekowaną krew. Przykładem są pchły, roztocza czy kleszcze. Infekcja może nastąpić po ukąszeniu lub ugryzieniu człowieka przez pasożyta.
2. Pasożyty wewnętrzne: W tym artykule skupimy się głównie na robakach pasożytniczych, które zwykle żyją w przewodzie pokarmowym. Przewód pokarmowy to szereg „przewodów”, które łączą się ze sobą od ust do odbytu, w tym żołądek, jelito cienkie i jelito grube. Robaki pasożytnicze są widoczne gołym okiem w stadium dorosłym – ich długość waha się od 1 milimetra do ponad 1 metra. Główne rodzaje robaków pasożytniczych, które dotykają ludzi, to:

• • Płazińce (przywry): Mogą rozprzestrzeniać się przez skażoną wodę lub zwierzęta wodne, w tym ślimaki, kraby i ryby. Istnieje wiele różnych rodzajów przywr, które mogą zainfekować krew, pęcherz moczowy, wątrobę, płuca, jelita i inne narządy.
  • Tasiemce: Dorosłe tasiemce to długie, płaskie robaki żyjące w jelitach. Żywią się składnikami odżywczymi, które ich gospodarz otrzymuje z jedzeniem. Rozprzestrzeniają się, składając jaja w ciele żywiciela. Jaja następnie opuszczają ciało żywiciela podczas defekacji. Jaja rozprzestrzeniają się przez zakażone jedzenie i wodę lub niedogotowane mięso.
  • Glisty (nicienie): Glisty to małe pasożyty żyjące w jelitach. Rozprzestrzeniają się z zakażonego kału lub gleby.

Poza robakami, do pasożytów wewnętrznych należą również pierwotniaki. Pierwotniaki to organizmy jednokomórkowe. Nie da się ich zobaczyć bez mikroskopu. Mogą żyć w jelitach lub w krwi i innych tkankach. Jak pasożyty dostają się do organizmu? Mogą rozprzestrzeniać się poprzez skażoną żywność lub wodę, kontakt międzyludzki lub poprzez ukąszenie. Istnieją dziesiątki tysięcy różnych typów pierwotniaków. Eksperci klasyfikują je ze względu na to, jak się poruszają. Główne typy, które dotykają ludzi, to: ameba, orzęski, wiciowce.

Drogi zakażenia pasożytami

Do najczęstszych przyczyn infekcji pasożytniczych należą:

• Zanieczyszczona woda, żywność, gleba, krew lub kał.
• Niemycie rąk przed jedzeniem lub piciem.
• Ukąszenia owadów.
• Kontakt seksualny.
• Dodatkowym czynnikiem może być osłabiony układ odpornościowy!

Jakie są u ludzi objawy zakażenia pasożytami?

• Biegunka.
• Nudności i wymioty.
• Bóle brzucha.
• Niewyjaśniona utrata masy ciała.
• Zwiększony apetyt lub jego utrata.
• Bóle mięśni.
• Gorączka.
• Dreszcze.
• Problemy ze snem.
• Zmęczenie.
• Słabość.
• Wysypka skórna.

Możesz mieć pasożyta i nie zaobserwować objawów lub objawy mogą pojawić się długo po zakażeniu. Możesz również nie mieć żadnych objawów i przypadkowo przekazać pasożyta innej osobie, u której objawy wystąpią.

Diagnostyka zakażenia pasożytami

W przypadku niepokojących objawów/podejrzenia zakażenia, warto przed pójściem do lekarza zadać sobie kilka pytań:

1. Kiedy zaczęły się objawy?
2. Czy twoje objawy są stałe, czy też przychodzą i odchodzą?
3. Czy jacyś przyjaciele lub członkowie rodziny, z którymi spędzasz czas, mają podobne objawy?
4. Czy podróżowałaś/-eś ostatnio?
5. Mieszkasz w pobliżu obszarów zalesionych lub obszarów z wysoką trawą?
6. Czy masz zwierzęta, które spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu?
7. Czy jadłeś jakieś surowe mięso zwierzęce?
8. Czy piłaś/-eś niepasteryzowane mleko lub sok?

Lekarz może zlecić badania w celach diagnostycznych. Testy mogą obejmować: analizę ciała (wysypki, ukąszenia, świąd), badanie kału (w celu identyfikacji pasożyta lub jego jaj), badanie krwi, endoskopię lub kolonoskopię (analiza przewodu pokarmowego, ocena morfologii jelita).

Jak pozbyć się pasożytów z organizmu?

Lekarz może przepisać Ci specjalne leki przeciwpasożytnicze oraz/lub antybiotyki.

Naturalne metody oczyszczania organizmu z pasożytów (tzw. odrobaczania)

Zioła przeciwpasożytnicze

• Piołun – jego ekstrakty są znane w leczeniu malarii czy walki z tasiemcem.
• Goździki – kolejnym sposobem na odrobaczanie jest stosowanie goździków, które wykazują działanie przeciwpasożytnicze (włośnica). Ponadto wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwutleniające, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe. Olejek goździkowy ma również właściwości przeciwzapalne, cytotoksyczne, odstraszające owady i znieczulające. Dzięki jego działaniu polepsza się sprawność naszego układu odpornościowego, co jest kluczowe przy zakażeniach pasożytniczych.
• Czosnek – jest on popularnym pokarmem przeciwpasożytniczym, który może pomóc w radzeniu sobie z każdym rodzajem robaków jelitowych. Podobnie jak goździki, czosnek wykazuje właściwości lecznicze polepszając naszą odporność.

Oregano przy pasożytach

Oregano, dzięki wysokiej zawartości karwakrolu, wykazuje silne właściwości przeciwpasożytnicze. Badania przeprowadzone przez Machado et al. (2010) na Giardia lamblia, jednym z najczęściej występujących pierwotniaków pasożytniczych, potwierdziły skuteczność olejku z oregano w zahamowaniu wzrostu tych pierwotniaków. Spośród osiemnastu przetestowanych olejków eterycznych, te zawierające fenole, w tym olejek z oregano, okazały się najskuteczniejsze. Wskazuje to na potencjalne zastosowanie oregano w leczeniu zakażeń pasożytniczych, szczególnie w przypadkach, gdzie tradycyjne terapie mogą być mniej skuteczne.

Dieta oczyszczająca, czyli czego unikać, jakie pokarmy wspomagają walkę z pasożytami?

• Unikanie nadmiernych kalorii, cukrów oraz przetworzonej żywności.
• Zbilansowana dieta.
• Wzmacnianie układu odpornościowego poprzez stosowanie fermentowanych produktów, probiotyków (zdrowe bakterie), utrzymanie prawidłowego poziomu witaminy A, C oraz selenu.
• Dieta zawierająca pokarmy o właściwościach przeciwpasożytniczych: czosnek, cebulę, pestki dyni, papai (enzymy), oregano, kiszone warzywa, zioła (oregano, tymianek), przyprawy (goździki) w formie naparów lub jako dodatek do dań, soki cytrusowe.
• Odpowiednie nawodnienie. W przypadku infekcji warto pić więcej niż zwykle. Wspomaga to lepszą detoksykację organizmu (usuwanie toksyn oraz metabolitów wtórnych).

Rola probiotyków w utrzymaniu zdrowego układu pokarmowego i wspieraniu walki z pasożytami.

Niektóre bakterie, znane jako probiotyki, mają bardzo korzystny wpływ na zdrowie ludzi. Zaleca się stosowanie probiotyków w celu poprawy odporności i ogólnego stanu zdrowia. Probiotyki stymulują wzrost dobrych mikroorganizmów oraz hamują wzrost patogenów w organizmie człowieka. Są skuteczne między innymi podczas leczenia biegunek, w zapobieganiu chorobom zapalnym jelit oraz w regeneracji śluzówki jelit.

Domowe sposoby na odrobaczanie:

Napar z piołunu

1 łyżeczka piołunu na filiżankę wrzątku, parzyć pół godziny, pić 1-3 razy dziennie.

Inne opcje: nalewka, olej lub ocet na bazie piołunu.

Kuracje czosnkowe

Oprócz naparów ziołowych, można zastosować wcześniej już wymieniany czosnek w różnej postaci: masełko czosnkowe, pasty czy nawet czosnek z odrobiną miodu (w przypadku np. dzieci).

Kiszonki

Do wyboru, do koloru — możesz sięgnąć po ogórki, inne warzywa fermentowane lub kefiry.

Najlepszą metodą na choroby jest profilaktyka. Jak zapobiegać infekcjom pasożytniczym?

• Regularnie i dokładnie myj ręce (np. po obróbce mięsa, dotykaniu gleby).
• Regularnie kąp się lub bierz prysznic.
• Myj owoce i warzywa przed spożyciem.
• Pij czystą wodę (przegotowaną lub butelkowaną).
• Nie jedz surowego mięsa.
• Regularnie pierz swoje rzeczy osobiste (ubrania, prześcieradła).
• Chroń się przed owadami (długie rękawy, środki przeciw owadom).
• Regularnie sprawdzaj swoje zwierzęta.
• Uprawiaj bezpieczny seks.

Bibliografia

1. Asgary, S., Javanmard, S., & Zarfeshany, A. (2014). Potent health effects of pomegranate. Advanced Biomedical Research, 3(1), 100. https://doi.org/10.4103/2277-9175.129371
2. Bayan, L., Koulivand, P. H., & Gorji, A. (2014). Garlic: A review of potential therapeutic effects. Avicenna Journal of Phytomedicine, 4(1), 1–14. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4103721/
3. Beshay, E. V. N. (2018). Therapeutic efficacy of Artemisia absinthium against Hymenolepis nana: In vitro and in vivo studies in comparison with the anthelmintic praziquantel. Journal of Helminthology, 92(3), 298-308. https://doi.org/10.1017/S0022149X17000529
4. Bodke, H., & Jogdand, S. (2022). Role of probiotics in human health. Cureus, 14(11), e31313. https://doi.org/10.7759/cureus.31313
5. ElGhannam, M., Dar, Y., ElMehlawy, M. H., Mokhtar, F. A., & Bakr, L. (2023). Eugenol: Effective anthelmintic compound against foodborne parasite Trichinella spiralis muscle larvae and adult. Pathogens, 12(1), 127. https://doi.org/10.3390/pathogens12010127
6. Fridman, S., Sinai, T., & Zilberg, D. (2014). Efficacy of garlic-based treatments against monogenean parasites infecting the guppy (Poecilia reticulata). Veterinary Parasitology, 203(1-2), 51-58. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2014.02.002
7. Grzybek, M., Kukula-Koch, W., Strachecka, A., Jaworska, A., Phiri, A. M., Paleolog, J., & Tomczuk, K. (2016). Evaluation of anthelmintic activity and composition of pumpkin (Cucurbita pepo L.) seed extracts: In vitro and in vivo studies. International Journal of Molecular Sciences, 17(9), 1456. https://doi.org/10.3390/ijms17091456
8. Krishna, S., Bustamante, L., Haynes, R. K., & Staines, H. M. (2008). Artemisinins: Their growing importance in medicine. Trends in Pharmacological Sciences, 29(10), 520-527. https://doi.org/10.1016/j.tips.2008.07.004
9. Li, J., Wang, Z., Karim, M. R., & Zhang, L. (2020). Detection of human intestinal protozoan parasites in vegetables and fruits: A review. Parasites & Vectors, 13(1), 380. https://doi.org/10.1186/s13071-020-04255-3
10. Machado, M., Sousa, M.doC., Salgueiro, L., & Cavaleiro, C. (2010). Effects of essential oils on the growth of Giardia lamblia trophozoites. Natural product communications, 5(1), 137–141.
11. Okeniyi, J. A. O., Ogunlesi, T. A., Oyelami, O. A., & Adeyemi, L. A. (2007). Effectiveness of dried Carica papaya seeds against human intestinal parasitosis: A pilot study. Journal of Medicinal Food, 10(1), 194-196. https://doi.org/10.1089/jmf.2005.065
12. Shea-Donohue, T., Qin, B., & Smith, A. (2017). Parasites, nutrition, immune responses, and biology of metabolic tissues. Parasite Immunology, 39(5). https://doi.org/10.1111/pim.12422
13. Strothmann, A. L., Berne, M. E. A., Capella, G. A., de Moura, M. Q., da Silva Terto, W. D., & da Costa, C. M. (2022). Antiparasitic treatment using herbs and spices: A review of the literature of the phytotherapy. Brazilian Journal of Veterinary Medicine, 44, e004722. https://doi.org/10.29374/2527-2179.bjvm004722
14. Theel, E. S., & Pritt, B. S. (2016). Parasites. Microbiology Spectrum, 4(10), 10.1128/microbiolspec.dmih2-0013-2015. https://doi.org/10.1128/microbiolspec.dmih2-0013-2015
15. Travers, M.-A., Florent, I., Kohl, L., & Grellier, P. (2011). Probiotics for the control of parasites: An overview. Journal of Parasitology Research, 2011, 610769. https://doi.org/10.1155/2011/610769
16. Ziele piołunu (Herba absinthii). (n.d.). Biofarmakologia. https://www.biofarmakologia.com/post/ziele-pio%C5%82unu-herba-absinthii

***