Sok z brzozy.

sok-brzoza-9580

Dzień dobry,

Dzisiaj chciałam Wam pokazać w jaki sposób: po raz pierwszy w tym roku, ściągałam sok z brzozy :-)
Do tej pory próbowałam tylko butelkowanego, jednak pomimo szalonej wiosny (a raczej zimy), udało mi się załapać na końcowy moment, kiedy można jeszcze upuszczać sok (kiedy zaczną pojawiać się liście, drzewo po prostu zużyje soki do ich rozwoju). Generalnie – im wcześniej tym lepiej, teraz jest właściwie ostatni dzwonek.

Moi Rodzice są sokiem z brzozy wręcz zachwyceni, Mama podaje go z sokiem wyciśniętym z pomarańczy lub z plasterkiem cytryny – staramy się z niego korzystać, dopóki jeszcze jest!

Jeśli interesuje Was więcej informacji na ten temat zapraszam do postu o tym jak zebrać sok z brzozy na spacerze

Przygotowałam króki film, w którym opowiadam o soku z brzozy oraz o tym, w jaki sposób można go ściągać.

Zapraszam!

Ściąganie soku z brzozy: nie miałam niestety programu do obróbki filmu i zaczyna się w 7 sekundzie. 
 

Po co ściągać sok z brzozy?

Sok z brzozy był/jest tradycyjnie pity na przednówku, ze względu na zwartość cukrów, soli mineralnych i kwasów organicznych. W języku staropolskim bywał nazywany “oskołą” i tradycyjnie pity jako środek na wzmocnienie i oczyszczenie organizmu. Uważa się, że sok z brzozy reguluje pracę układu moczowego i pomaga w dolegliwościach spowodowanych np. piaskiem w nerkach – niestety nie dokopałam się do literatury , która tłumaczyłaby dlaczego tak jest:: jeśli się dokopię, dam Wam znać.

Wedle Wikipedii, z sok z brzozy bywa sprzedawany (głównie w Ameryce Północnej) również w formie syrupu (który jest uważany za tonik zdrowotny i syrop przeciwzapalny), z soku wyrabia się także rodzaj piwa. Spotkałam się także z informacją (nie wiem na ile jest prawdziwa), że w Japonii sok brzozowy jest uznawany za rarytas i buteka może kosztować nawet 50 dolarów.

Jak smakuje sok z brzozy?

Moim zdaniem jak śliska, lekko słodkawa woda:-) Można podnieść walory smakowe dodając do niego soku żurawinowego, plasterek cytryny, piłam również z kompotem porzeczkowym: najlepszy jest pity nieprzetworzony, na zimno.

Jak przechowywać sok z brzozy?

Sok z brzozy (jeśli lubicie czytać po angielsku, znajdziecie go szukając pod  hasłem “birch sap”) można pić na świeżo jak również w postaci naturalnie fermentowanej.  Zakonserwowany alkoholem może stanowić podstawę do nalewek. Podobno można sok brzozowy zapasteryzować, jednak przyznam szczerze, że nie próbowałm tej metody i nie wiem dokładnie co trzebaby do niego dodać(i ile wartości ożywczych pozostanie po poddaniu fermentacji). Sok pasteryzowany traci nieco swoich właściwości.

Generalnie sok brzozowy przechowuje się w chłodzie, w szklanych butelkach: nasz był najdłużej przechowywany 3 dni, ponieważ wypiliśmy wszystko na pniu:) Idealnie można przechowywać go do 5 dni.

Nie mam własnej brzozy – czy mogę naciąć brzozę z lasu?

To pytanie pojawiło się na Facebooku i zadałam je również na swoich studiach zielarskich.

Teoretycznie sprawa wygląda tak,że gdybyśmy zostali nakryci w lesie na ściąganiu soku z brzozy, to leśniczy mógłby nam wlepić mandat za niszczenie mienia państwowego.

Praktycznie wygląda to tak, że brzozy są uznawane za domieszkę o niewielkiej wartości (wręcz za chwast) w drzewostanach, więc, jeśli chcielibyśmy być w 100% z literą prawa, możemy pójść do leśniczówki i zapytać, czy możemy sobie sok upuścić: leśniczy nie powinien mieć z tym problemu, może nam nawet wskazać, gdzie możemy to zrobić.

Ja mam brzozy na własnej posesji. więc nie ma z tym żadnego problemu: można również dogadać się z sąsiadami.

sok-brzoza-9584

Jak ściągać sok z brzozy?

Są właściwie dwie metody.

  • najpopularniejsza: nawiercamy otwór o długości około 2-3 centymetrów. W otwór wkłada się rureczkę lub wężyk. Najczęściej spotkacie się z tą metodą oglądając filmy na YT. Jej plus: wypływa szybciej i więcej soku, łatwiej uzbierać pełny garnek. Tej metody używa się również do ściągania soku na większą skalę (również np. soku klonowego). Jeżeli nawiercacie otwór, dobrze jest zaopatrzyć się w maść grzybobójczą, ponieważ kora jest szczególnie podatna na infekcje. Warto pamiętać,że nie ma co wbijać za mocno: sok z brzozy krąży po obwodzie drzewa, więc to nie jest tak,że im głębiej tym więcej:). Tradycyjnie stosowano też glinę/ziemię.
  • nacięcie siekierką pod kątem 45 stopni  – tę metodę polecił mi Łukasz Łuczaj. Plusy: draśnięta kora ma większą styczność z powietrzem i dlatego szybciej się zasklepia, jest mniej podatna na infekcje grzybiczne. Minus: ja robiłam niewielkie nacięcia i sok skapywał powoli. Przyznam, że moje cięcie nie było najbardziej precyzyjne: gdybym miała mniejszą i bardziej ostrą siekierkę, myślę,że zrobiłabym to ładniej i cięcie byłoby czystsze:). Do tego nadają się najbardziej pochylone drzewa : siły grawitacji nie przeskoczycie i jeśli natniecie drzewo proste, to musicie mieć coś, co skieruje Wam sok do garnka (co jest logiczne – można to zrobić np. tak, ). Zastanówcie się trzy razy, zanim natniecie czy na pewno będziecie mogli zebrać ten sok i czy się nie zmarnuje po prostu wsiąkając w ziemię.
  • z odłamanej gałązki również ścieka sok, można sobie uzbierać buteleczkę:)
  • jak zobaczycie na filmie, wybierałam brzózki już pochylone, dzięki czemu sok skapywał “sam” – jeśli drzewo jest proste, można włożyć rurkę lub tak jak rosjanie, uciąć kawałek plastikowej butelki i przywiązać część z dziubkiem do pnia.

*[Edycja 2016]

Widzę, że rozgorzała duża dyskusja na temat punktu „Grubość męskiej nogi/czy tam męskiego uda]. Tak, to jest miara obrazowa i z takiej brzozy, można pozyskać naprawdę dużo soku. Łukasz Łuczaj pisze ostatnio o około 30-40 cm obwodu (zmierzyłam sobie, to kawałek mojej nogi;)). Tak naprawdę to nie ma dużego znaczenia. Z naszych obserwacji wynika, że brzozy są bardzo żywotne i naprawdę, wystarczy trochę zdrowego rozsądku i wyczucia. Nikt w czasach słowiańskich nie chodził z miarką i nie kłócił się o centymetry;). Ważne, żeby nie wziąć małej brzózki i cieniutkiej, po prostu.  Czy to będzie moja noga czy noga mojego Taty, 30cm czy 50 to naprawdę jest już kwestia uznaniowa, nie jest to skodyfikowane;). Po prostu ładną, zdrową brzozę wybierzcie i już.

Podsyłam Wam też  też bardzo ciekawy artykuł naukowy o tym jak dawniej zbierano sok brzozy.Polecam zajrzeć!

[koniec edycji]

Ile soku brzozowego można uzbierać z jednego drzewa brzozy?

Zależy od wielkości brzozy i powierzchni nacięcia: ja uzyskałam około 5 litrów soku z jednego pnia (co wydawało mi się zawrotną ilością!), jednak ze starszych brzóz można ściągnąć około 10 litrów. Wiele razy spotkałam się z niedowierzaniem, że aż tyle – nie wierzycie? Zobaczcie na to zdjęcie.

Czy ściąganie soku z brzozy niszczy drzewo?

Śgiąganie soku z brzozy wydaje się być dość inwazyjną metodą, jednak jest praktykowana od wielu pokoleń: zasada jest taka,żeby zbytnio nie nadwyrężać jednego drzewa (jedno nacięcie wystarczy), podpytywałaem również Łukasza Łuczaja (który prowadzi warsztaty z dzikiego gotowania) i podpowiedział mi, że drzewo powinno mieć grubość co najmniej nogi: w praktyce wybiera się grubsze drzewa.

*[Edycja 2016]

Widzę, że rozgorzała duża dyskusja na temat punktu “Grubość męskiej nogi/czy tam męskiego uda]. Tak, to jest miara obrazowa i z takiej brzozy, można pozyskać naprawdę dużo soku. Łukasz Łuczaj pisze ostatnio o około 30-40 cm obwodu (zmierzyłam sobie, to kawałek mojej nogi;)). Tak naprawdę to nie ma dużego znaczenia. Z naszych obserwacji wynika, że brzozy są bardzo żywotne i naprawdę, wystarczy trochę zdrowego rozsądku i wyczucia. Nikt w czasach słowiańskich nie chodził z miarką i nie kłócił się o centymetry;). Ważne, żeby nie wziąć małej brzózki i cieniutkiej, po prostu.  Czy to będzie moja noga czy noga mojego Taty, 30cm czy 50 to naprawdę jest już kwestia uznaniowa, nie jest to skodyfikowane;). Po prostu ładną, zdrową brzozę wybierzcie i już.

[koniec edycji]

Drzewo powinno w kilka tygodni zasklepić rankę. Jeśli zauważycie,że coś jest nie tak, możecie posmarować nacięcie środkiem przeciwgrzybiczym, ale zazwyczaj nie jest to konieczne.

Generalnie brzózki są bardzo żywotnymi drzewami i dadzą sobie radę:)

Ile soku pić?

Przyznam,że nie dokopałam się do wiarygodnych źródeł: jedni zalecają szklankę dziennie, inni trzy, inni po pół szklanki na czczo trzy razy dziennie.. Zostawiam to więc Waszemu uznaniu.

Na zdrowie!

Jeśli interesuje Was więcej informacji na ten temat zapraszam do postu o tym jak zebrać sok z brzozy na spacerze

sok-brzoza-9587